آزمایش کلپروتکتین چیست؟

آزمایش کالپروتکتین (Calprotectin) یک تست مدفوع است که برای تشخیص التهاب در روده استفاده می شود. التهاب روده به عنوان مثال با برخی از عفونت های باکتریایی همراه است و در افراد مبتلا به بیماری التهابی روده (IBD) با فعالیت و شدت بیماری مرتبط است.

وجود مقدار کمی کالپروتکتین (Calprotectin) در مدفوع طبیعی است. اما سطوح بالای آن نشانه التهاب روده است. هنگامی که در روده ها التهاب دارید، سیستم ایمنی بدن انواع خاصی از گلبول های سفید خون (نوتروفیل ها) را به ناحیه ملتهب می فرستد. این گلبول های سفید خون، کالپروتکتین را در روده های شما آزاد می کنند، جایی که با مدفوع شما مخلوط می شود.

مقادیر مرجع:

طبیعی: کمتر از μg/g50

حدواسط: 51 – 120 μg/g  

غیر طبیعی:  μg/g121  <

کاربردهای آزمایش calprotectin

آزمایش کالپروتکتین در درجه اول برای ارزیابی التهاب، به ویژه در دستگاه گوارش (GI) درخواست می شود. در اینجا دلایل و اهداف اصلی درخواست آزمایش کالپروتکتین آورده شده است:

• تمایز بین بیماری التهابی روده (IBD) و سندرم روده تحریک پذیر (IBS): تمایز بین IBD که شامل بیماری هایی مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو است و IBS که یک اختلال عملکردی بدون التهاب است. افزایش سطح کالپروتکتین مدفوع نشان دهنده التهاب در روده است که مشخصه IBD است اما نه IBS.
• پایش فعالیت بیماری در IBD: ارزیابی فعالیت و شدت التهاب در بیماران مبتلا به IBD شناخته شده. سطح کالپروتکتین با درجه التهاب مرتبط است و به نظارت بر پیشرفت یا بهبود بیماری کمک می کند.
• ارزیابی اثربخشی درمان: تعیین اینکه درمان تا چه حد التهاب را در بیماران IBD کنترل می کند. کاهش سطح کالپروتکتین نشان دهنده پاسخ مثبت به درمان است، در حالی که افزایش سطوح ممکن است نشان دهنده شعله ور شدن یا درمان ناکارآمد باشد.
• تشخیص زودرس عود در IBD: تشخیص علائم اولیه عود در بیماران در حال بهبودی. نظارت منظم بر سطح کالپروتکتین می تواند هشدار اولیه در مورد بازگشت التهاب را ارائه دهد و امکان مداخله سریع را فراهم کند.
• کمک تشخیصی برای سرطان کولورکتال: استفاده به عنوان ابزار کمکی در تشخیص سرطان روده بزرگ. افزایش سطح کالپروتکتین را می توان در سرطان کولورکتال یافت، اگرچه اختصاصی نیست و باید در کنار سایر تست های تشخیصی استفاده شود.

چه زمانی نیاز به انجام این تست داریم؟

آزمایش کالپروتکتین به ویژه زمانی مفید است که علائم خاصی احتمال التهاب دستگاه گوارش (GI) را نشان دهد. در اینجا علائم اولیه و سناریوهایی وجود دارد که ممکن است آزمایش کالپروتکتین ضروری باشد:

• اسهال مزمن: اسهال مداوم یا مکرر که چند هفته طول بکشد.
• درد شکم: دردهای مکرر یا مزمن شکمی، به ویژه اگر با تغییر عادات روده همراه باشد.
• خون در مدفوع: وجود خون یا مخاط قابل مشاهده در مدفوع.
• کاهش وزن غیر قابل توضیح: کاهش وزن قابل توجه بدون علت مشخص.
• خستگی: خستگی مداوم که می تواند نشانه التهاب مزمن باشد.
• تب: تب خفیف که با سایر علائم گوارشی همراه است.

هنگامی که بیمار با علائمی مانند اسهال مزمن، درد شکم و نفخ مراجعه می کند، آزمایش کالپروتکتین می تواند به تمایز بین بیماری التهابی روده (IBD) و سندرم روده تحریک پذیر (IBS) کمک کند. IBD با افزایش سطح کالپروتکتین مرتبط است، در حالی که IBS نیست.

 عوامل مداخله گر :

• انجام آزمایش به همراه تشخیص بالینی قابل ارزش بوده ولی تشخیص بالینی پزشک ارجح می باشد.
• مثبت شدن کالپروتکتین در مدفوع نمی تواند به تنهایی دال بر تشخیص IBD باشد.
• در بیماران IBD فرم فعال و غیر فعال بیماری در نوسان است در نتیجه  نتایج کالپروتکتین ممکن است دچار نوسان گردد.
• خونریزی مجاری گوارشی به میزان بیشتر از 100 میلی لیتر در روز، غلظت کالپروتکتین در مدفوع را به اندازه 15 μg/g افزایش خواهد داد.
• سایر  بیماری های روده ای از جمله عفونت های دستگاه گوارش و سرطان روده بزرگ می تواند منجر به افزایش غلظت calprotectin شود.